Znaczenie imienia: dar Jahwe
Fakty biblijne
Mateusz był jednym z dwunastu apostołów Jezusa. Ewangelie synoptyczne przedstawiają go jako celnika (poborcę podatkowego), którego Jezus powołał podczas wykonywania jego pracy. Siedział w komorze celnej, gdy usłyszał wezwanie: „Pójdź za mną”. Mateusz pozostawił swoje zajęcie i poszedł za Jezusem (Mt 9,9).
W Ewangeliach Marka i Łukasza osoba ta występuje pod imieniem Lewi, syn Alfeusza (Mk 2,14; Łk 5,27-29). Mateusz i Lewi są powszechnie uznawani za tę samą osobę, ponieważ opisy powołania dotyczą tego samego wydarzenia, a na listach apostołów występuje Mateusz, natomiast nie pojawia się tam Lewi. W Ewangelii Mateusza ta sama historia została opowiedziana z użyciem imienia Mateusz (Mt 9,9).
Po swoim powołaniu Mateusz urządził w swoim domu ucztę dla Jezusa. Łukasz podkreśla, że była to „wielka uczta” (Łk 5,29), co jest ciekawym szczegółem biblijnym. Uczestniczyło w niej wielu celników i innych osób, co wywołało krytykę ze strony faryzeuszy i uczonych w Piśmie, którzy zarzucali Jezusowi kontakty z osobami uważanymi za grzeszników. Jezus odpowiedział wtedy słowami: „Nie potrzebują zdrowi lekarza, lecz ci, którzy się źle mają” (Mt 9,10-13; Mk 2,15-17; Łk 5,29-32).
Mateusz jest wymieniany we wszystkich czterech listach dwunastu apostołów (Mt 10,3; Mk 3,18; Łk 6,15; Dz 1,13). Poza opisem powołania Biblia nie przekazuje o nim wielu indywidualnych informacji. Nie odgrywa on tak widocznej roli jak Piotr, Jan czy Jakub, ale pozostaje jednym z najbliższych uczniów Jezusa, wybranych do grona Dwunastu. Mateusz należy do grona apostołów, których powołanie zostało opisane bezpośrednio w Ewangeliach. Po jego powołaniu Ewangelie nie opisują już indywidualnego powołania żadnego z pozostałych członków Dwunastu.
Po zmartwychwstaniu i wniebowstąpieniu Jezusa Mateusz przebywał wraz z pozostałymi apostołami w Jerozolimie, oczekując na spełnienie obietnicy zesłania Ducha Świętego (Dz 1,13).
Wersety biblijne
Mat. 9,9; 10,2-4; Mk 2,1-14; 3,16-19; Łuk 5,29-31; 6,14-16; Dz. Ap. 1,13
Ciekawostki
- W swoim opisie powołania Mateusz nazywa siebie „celnikiem” (Mt 10,3), podczas gdy równoległe listy apostołów u Marka i Łukasza nie zawierają tej informacji. Wielu komentatorów zwraca uwagę, że może to świadczyć o jego pokorze, jednak jest to interpretacja, a nie fakt podany w Biblii.
- Celnicy pobierali podatki na rzecz władz rzymskich lub ich przedstawicieli. Z tego powodu często byli źle postrzegani przez część społeczeństwa żydowskiego.
- Tradycja chrześcijańska od najwcześniejszych wieków przypisuje Mateuszowi autorstwo Ewangelii Mateusza. Sama Ewangelia nie podaje jednak imienia autora, dlatego informacja ta pochodzi ze źródeł pozabiblijnych.
- Większość badaczy utożsamia Mateusza z Lewim, synem Alfeusza, ponieważ opisy powołania w Ewangeliach dotyczą tego samego wydarzenia. Biblia nie stwierdza tego jednak wprost.
- W gronie Dwunastu znajdował się również Szymon Zelota (Łk 6,15; Dz 1,13). Niektórzy komentatorzy zwracają uwagę, że celnik współpracujący z administracją rzymską i zelota sprzeciwiający się wpływom rzymskim reprezentowali bardzo odmienne środowiska społeczne. Biblia nie opisuje jednak relacji między nimi.
Zachęta do lektury
Aby poznać historię powołania Mateusza, warto przeczytać 9. rozdział Ewangelii Mateusza oraz równoległe relacje w Ewangeliach Marka i Łukasza.